Hotline: 0901 575 333(zalo, facebook) | Email: banthochua@gmail.com

Gia đình Công Giáo có được lập bàn thờ gia tiên, nhang đèn, van vái hay không?

(Bàn Thờ Chúa) – Đạo Công Giáo có cho phép gia đình Công Giáo được lập bàn thờ người đã khuất hay không? Có được thắp nhang đèn, van vái trước bàn thờ tổ tiên, giỗ chạp theo phong tục cổ truyền, đối với người quá cố như các gia đình Việt Nam khác không có đạo không?

Gia đình Công Giáo có được lập bàn thờ gia tiên, nhang đèn, van vái hay không?

Bàn thờ gia tiên của một gia đình Công giáo

Anh M Hỏi:

Đạo Công Giáo ngày nay, có cho phép gia đình Công Giáo được lập bàn thờ ông bà cha mẹ đã khuất hay không?

Có được thắp nhang đèn, van vái trước bàn thờ tổ tiên, tổ chức giỗ chạp theo phong tục cổ truyền, đối với người quá cố như các gia đình Việt Nam khác không có đạo không?

Trường hợp gia đình cha mẹ con chỉ thờ phượng ông bà tổ tiên thôi, thì khi lập gia đình chúng con có thể khấn lạy ra mắt ông bà tổ tiên của gia đình mình cũng như bên gia đình nhà vợ không?

Lm Giuse Nguyễn Ngọc Bích DCCT Giải đáp:

Anh M. thân mến,

Như anh đã biết người Công Giáo cũng có bổn phận thảo hiếu với cha mẹ và tổ tiên ông bà. Ngoài việc chăm lo phụng dưỡng khi còn sống mà cả khi đã qua đời cũng luôn phải nhớ ơn, xin lễ và và cầu nguyện cho các ngài nữa.

Nhân câu hỏi của anh về việc lập bàn thờ cho ông bà, cha mẹ đã khuất và giỗ chạp theo phong tục cổ truyền của người Việt Nam tôi xin trích Thông cáo của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam làm tại Đà Lạt, ngày 14 tháng 6 năm 1965 xin Tòa Thánh áp dụng huấn thị Plane compertum est (8-12-1939) về việc tôn kính tổ tiên đã được Bộ Truyền giáo chấp thuận Ngày 20-10-1964:

Thể thức áp dụng Huấn thị Plane compertum est:

1) Nhiều hành vi cử chỉ xưa kia tại Việt Nam, có tính cách tôn giáo, nhưng nay vì sự tiếp xúc với bên ngoài và vì tâm tình, tập quán đã thay đổi nhiều, nên chỉ còn là những phương cách biểu lộ lòng hiếu thảo tôn kính đối với tổ tiên và các bậc anh hùng liệt sĩ. Những cử chỉ, thái độ, nghi lễ có tính cách thế tục, lịch sự và xã giao đó, Giáo Hội Công Giáo chẳng những không ngăn cấm mà còn mong muốn và khuyến khích cho nó được diễn tả bằng những cử chỉ riêng biệt của mỗi nước, mỗi xứ và tùy theo trường hợp.

Vì thế, những cử chỉ, thái độ và nghi lễ tự nó hoặc do hoàn cảnh, có một ý nghĩa thế tục rõ ràng là để tỏ tinh thần ái quốc, lòng hiếu thảo, tôn kính hoặc tưởng niệm tổ tiên và các bậc anh hùng liệt sĩ (như treo ảnh, hình, dựng tượng, nghiêng mình bái kính, trưng hoa đèn, tổ chức ngày kỵ, giỗ…) thì được thi hành và tham dự cách chủ động.

2) Trái lại, vì có nhiệm vụ bảo vệ đức tin Công Giáo được tinh tuyền, Giáo Hội không thể chấp nhận cho người giáo hữu có những hành vi cử chỉ, hoặc tự nó, hoặc do hoàn cảnh có tính cách tôn giáo trái với giáo lý mình dạy.

Vì thế, các việc làm có tính cách tôn giáo không phù hợp với giáo lý Công Giáo (như bất cứ lễ nghi nào biểu lộ lòng phục tùng và sự lệ thuộc của mình đối với một thụ tạo nào như là đối với Thiên Chúa), hay những việc dị đoan rõ rệt (như đốt vàng mã), hoặc cử hành ở những nơi dành riêng cho việc tế tự… thì giáo hữu không được thi hành và tham dự. Trong trường hợp bất đắc dĩ, chỉ được hiện diện một cách thụ động như đã ấn định trong giáo luật, khoản 1258 (GL 1917).

Một văn kiện nữa là thông cáo của Hàng Giám Mục Việt Nam sau Đại Hội toàn quốc kỳ VII về Truyền Bá Phúc Âm toàn quốc đã diễn ra tại Nha Trang từ ngày 12 đến 14 tháng 11 năm 1974 cụ thể hoá hơn nữa những gì được thực hiện phù hợp với tinh thần hội nhập văn hoá của quê hương, đất nước . Kết thúc khóa họp, 7 giám mục tham dự ra thông cáo về “Lễ Nghi Tôn Kính Ông Bà Tổ Tiên.” Các giám mục chấp thuận và cho thi hành quyết nghị của Ủy Ban Giám Mục về Truyền Bá Phúc Âm ngày 19 tháng 4 năm 1972.

Thông cáo giải thích thêm 6 điểm của quyết nghị 1972:

1. Bàn thờ gia tiên để kính nhớ Ông Bà Tổ tiên được đặt dưới bàn thờ Chúa trong gia đình, miễn là trên bàn thờ không bày biện điều gì mê tín dị đoan, như hồn bạch.

2. Việc đốt nhang hương, đèn nến trên bàn thờ gia tiên và vái lạy trước bàn thờ, giường thờ Tổ tiên, là những cử chỉ thái độ hiếu thảo tôn kính, được phép làm.

3. Ngày giỗ cũng là ngày “kỵ nhật” được “cúng giỗ” trong gia đình theo phong tục địa phương miễn là loại bỏ những gì là dị đoan mê tín, như đốt vàng mã, và giảm thiểu cùng canh cải những lễ vật biểu dương đúng ý nghĩa thành kính biết ơn Ông Bà, như dâng hoa trái, hương đèn.

4. Trong hôn lễ, dâu rể được làm “Lễ Tổ, Lễ Gia Tiên” trước bàn thờ, giường thờ Tổ tiên, vì đó là nghi lễ tỏ lòng biết ơn, hiếu kính trình diện với Ông Bà.

5. Trong tang lễ được vái lạy trước thi hài người quá cố, đốt hương vái theo phong tục địa phương để tỏ lòng cung kính người đã khuất cũng như Giáo Hội cho đốt nến, xông hương nghiêng mình trước thi hài người quá cố.

6. Ðược tham dự nghi lễ tôn kính vị thành hoàng quen gọi là phúc thần tại đình làng, để tỏ lòng cung kính biết ơn những vị mà theo lịch sử đã có công với dân tộc hoặc là ân nhân của dân làng, chứ không phải là mê tín như đối với các “yêu thần, tà thần”.

Với thông cáo chính thức của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam anh có thể yên tâm biểu lộ những cử chỉ tôn kính, hiếu thảo đối với tổ tiên và cả với những người có công với dân tộc trong xã hội nữa. Về những cử chỉ bầy tỏ sự tôn kính trong hôn lễ trước bàn thờ tổ tiên cũng đã được thông cáo trình bầy rõ ràng, chắc hẳn đã trả lời cho những thắc mắc của anh.

Hi vọng những điều vừa trình bầy giúp anh và nhiều người khác hiểu rõ lập trường của Hội Thánh đối với phong tục của dân tộc Việt Nam. Việc tôn kính tổ tiên không những chỉ là một việc nên làm mà còn là bổn phận và nghĩa vụ của con cháu theo lệnh truyền của Chúa là thảo kính cha mẹ, giới răn đứng ngay sau việc thờ phượng Chúa.

Lm Giuse Nguyễn Ngọc Bích DCCT giải đáp

Gia đình Công Giáo có được lập bàn thờ gia tiên, nhang đèn, van vái hay không?

Khu làng nghề Kiên Lao, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định

Mẫu bàn thờ Gia tiên Gia đình Công giáo có bán tại BanThoChua.net

Mẫu bàn thờ Gia tiên Gia đình Công giáo có bán tại BanThoChua.net – Xem các sản phẩm của chúng tôi tại đây

Các nhà nghiên cứu về tôn giáo ở Việt Nam nói chung đều nhất trí cho rằng người Việt Nam, ngoài Kitô giáo ra, thì có một tôn giáo tổng hợp ba đạo: Lão, Khổng và Phật. Nói cách khác, đó là Tam giáo hòa đồng.

Một cách giản lược, ta có thể nói rằng, về phương diện đạo lý, người ta theo Phật, mà điều tiêu biểu nhất là người ta tin vào thuyết nhân quả và hệ lụy của nó là thuyết luân hồi, hay gọi chung là thuyết luân hồi nghiệp báo. Về phương diện đạo đức, người ta theo Khổng giáo, lấy nhân nghĩa lễ trí tín làm căn bản cho đời sống xã hội. Ngoài ra, trong thực hành tôn giáo cũng như những tục lệ, người ta cũng chịu ảnh hưởng Lão giáo.

Tuy nhiên, ngoài những yếu tố tam giáo ấy, mỗi người Việt Nam thực ra còn có một đạo rất gần gũi và cơ bản nhất, đó là Ðạo Ông Bà.

Gia đình Công Giáo có được lập bàn thờ gia tiên, nhang đèn, van vái hay không?

Nói tới “Ðạo Ông Bà”, trước tiên có lẽ chúng ta nghĩ ngay tới bàn thờ tổ tiên, tới cúng giỗ, và tất cả những thực hành này diễn ra ngay trong nơi sinh sống hằng ngày, tại nhà, chứ không phải trong đình chùa hay thành thất. Mỗi gia đình truyền thống, ngoài Kitô giáo (trước đây), dù nghèo đến đâu, cũng dành riêng một chỗ, thường là chỗ trang trọng nhất, làm bàn thờ tổ tiên.

Cái linh thiêng như vậy rất gần gũi, không cứ phải là bên ngoài, bên kia hay bên trên cuộc sống bình thường, hay thậm chí tầm thường, của con người. “Ðạo bất viễn nhân”, Khổng Tử đã nói như thế, quả thật điều này rất đúng đối với người Việt Nam chúng ta.

Ðây cũng là một “tôn giáo không cần đến kinh điển hay tổ chức, chẳng cần đến hàng giáo sĩ hay bất cứ một luật lệ nào thành văn, mà chủ yếu ở một tấm lòng thành kính và những nghi lễ đơn giản, không rườm rà tốn kém, giàu nghèo đều thực hành được cả: một chén cơm với quả trứng luộc, một nén nhang, một nải chuối, một đĩa cam v.v… cũng đủ; một vài lần vái lạy đã là xong lễ, và ai làm cũng được, già trẻ lớn bé, nam nữ cũng đều có thể “chủ lễ”, dĩ nhiên là trong những trường hợp chính thức và quan trọng thì thường phải là người trai trưởng, hay người gia trưởng.

Bàn thờ gia tiên trong gia đình công giáo – Xem chi tiết & giá bán tại banthochua.net

Nói đến tôn giáo, thường thì người ta phải nghĩ ngay tới thần linh cao cả, siêu việt. Nếu thế thì Ðạo Ông Bà không thể được coi là một tôn giáo. Tuy nhiên, nếu định nghĩa tôn giáo như là một ý thức tự vượt của con người không chấp nhận cuộc đời chỉ là như thế đó, mà vì thế cố gắng vươn lên, đi tìm một ý nghĩa cuối cùng cho cuộc sống, hay đi tìm cái mà ngày nay người ta gọi là chiều sâu của hiện hữu, cái mà Paul Tillich gọi là “The Ground of our very being” (chiều sâu hay nền tảng của chính hiện hữu chúng ta – Paul Tillich, the Shaking of the Foundations, Pelican 1962. John A.T. Robinson trích dẫn đăng trong Dieu sang Dieu, Nouvelles Editions Latines, Paris 1964. Trang 31)).

Theo định nghĩa này, con người tôn giáo không nhất thiết phải là hữu thần, nghĩa là tin nhận và tôn thờ một thần linh nào, mà chỉ cần có một nhân sinh quan vượt quá giới hạn của cái hiện đại của cuộc đời là như thế đó, và tin tưởng rằng còn có cái bên kia của hiện hữu (Xin đọc G. Van Der Leuuw, La Religion dans essence et ses manifestations, Payot Paris 1955, trang 662. Thiện Cẩm, Kitô giáo với các tôn giáo khác, Ðaminh Thiện Bản Sàigòn 1970, trang 66-67).

Nếu dùng hình ảnh, ta có thể nói các tôn giáo quan tâm tới cái bên kia của hiện hữu. Nhưng cái bên kia đó có thể là ở bên trên, bên ngoài hiện hữu hiện tại, nhưng cũng có thể không phải là ở bên trên, ở trên cao, mà là cái chiều sâu, hay cái phía bên kia ta không thấy được, cái bên kia còn bị ẩn khuất. Ðạo Ông Bà chủ yếu trước hết là cái gì tiếp nối Ðạo Hiếu. Cha mẹ tổ tiên ta không chết, nhưng là “khuất núi”, “khuất bóng”, hay là “sang bên kia thế giới”, hoặc “xuống âm phủ”, “xuống suối vàng”. Những thành ngữ như “chầu trời” hay “qui tiên” không phải có nguồn gốc Việt Nam, mà do ảnh hưởng của Ðạo Tiên, Ðạo Lão.

Vì ông bà tổ tiên ta không mất hoàn toàn hiện hữu, nhưng vẫn còn hiện diện đâu đó, nên phải lo sao trọn đạo với các ngài. “Sự tử như sự sinh”. Phải đối xử với các ngài như khi các ngài còn sống, hay nói đúng hơn, như các ngài vẫn sống. Bởi thế mà có việc cúng bái. “Sống Tết, chết Giỗ” Giỗ đây cũng chỉ là một cách Tết ông bà tổ tiên, chẳng thế mà bao giờ người Việt mình cũng đi thăm mồ mả ông bà cha mẹ tổ tiên vào dịp Tết Nguyên Ðán.

Nếu dùng hình ảnh, ta có thể nói là các tôn giáo khác thường tìm đến những đỉnh cao, còn người Việt chúng ta bản chất vốn thích cư ngụ ở đồng bằng, lại chỉ quan tâm tới cái gì vừa tầm với của mình. Vì thế tôn giáo đối với chúng ta là cái gì gần gũi, nó bắt đầu từ thái độ tôn kính của chúng ta đối với người quá cố, nhất là khi người ấy là cha mẹ, ông bà tổ tiên của ta.

Nếu chúng ta lấy một chiếc thang làm biểu tượng cho những mức độ của niềm tin tôn giáo, thì các tôn giáo dựa trên những hệ thống siêu hình, được coi như ở những nấc thang mãi trên cao, còn đối với người Việt Nam, chúng ta lại rất thực tế, chỉ muốn bám chắc vào những nấc thang dưới cùng! Muốn lên cao, trước tiên phải bắt đầu từ những bậc thấp. Cuộc hành trình xa bắt đầu từ những bước nhỏ.

Từ nấm mồ xanh cỏ của ông bà tổ tiên, đôi khi nằm ngay trong ruộng vườn của gia đình, mà người Việt Nam hướng về cõi linh thiêng. Quả thật, đối với người Việt Nam, “người chết nối linh thiêng vào đời” (Trịnh Công Sơn). Cõi linh thiêng không xa cách lắm, nó gần gũi đâu đây. Nó ẩn hiện ngay trong thiên nhiên, giữa cây cỏ hoa lá. Vì thế Thúy Kiều mới nói với Thúy Vân:

“Mất người còn chút của tin,
Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa.
Mai sau, dù có bao giờ,
Ðốt lò hương ấy, so tơ phím này.
Trông ra ngọn cỏ lá cây,
Thấy hiu hiu gió thì hay chị về,
Hồn còn mang nặng lời thề…”
(Kiều 739-745)

Trước khi Phật giáo, Công giáo hay Hồi giáo… du nhập vào VN, dân ta không có đền thờ hay thánh thất chùa chiền, mà chỉ có am với miếu, hay thậm chí chỉ có một bát nhang đặt đâu đây nơi một gốc cây cổ thụ, hay cây đa cây đề, thường là những cây hẻo lánh ngoài làng hay đầu làng. Nhưng trước tiên phải kể đến mồ mả người chết và bàn thờ tổ tiên trong nhà.

Xem như thế cái Ðạo Ông Bà không đưa người ta đi xa lắm. Cái đạo ấy không có tham vọng đưa người Việt, dẫu tự nhận mình là dòng Lạc Việt – nghĩa là nửa người nửa chim – lên Thiên đàng, Niết bàn hay cõi Thiên Thai, hoặc một cõi siêu việt nào mầu nhiệm. Người Việt Nam chỉ mong được về với tổ tiên mình.

Quan niệm hạnh phúc của người Việt Nam cho rằng con người chỉ thực sự hạnh phúc khi cùng chia sẻ hạnh phúc đó với những người thân yêu nhất của mình. Bởi vì kinh nghiệm ở đời này cho thấy con người chỉ được hạnh phúc trong một gia đình hòa thuận đầm ấm. Chính vì lẽ đó mà Từ Thức xưa đã từ giã cõi tiên để trở về cõi trần, vì ông không thể hạnh phúc nơi đó, bao lâu còn xa cách những người thân yêu và bạn bè.

Chính Ðức Giêsu cũng đã cầu nguyện với Chúa Cha cho các môn đệ của Người, trước giờ ra đi chịu khổ nạn: “Lạy Cha, con muốn rằng con ở đâu, thì những người Cha đã ban cho con cũng ở đó với con, để họ chiêm ngưỡng vinh quang của con, vinh quang mà Cha đã ban cho con, vì Cha đã yêu thương con trước khi thế gian được tạo thành” (Ga 17,24).

Hiện hữu con người là “hiện hữu với”, cho nên hạnh phúc của nó cũng phải là “hạnh phúc với”, nghĩa là một hạnh phúc cùng chia sẻ với tha nhân. Không thể có một thứ hạnh phúc ích kỷ cô đơn. Kabir, nhà huyền bí Ấn Ðộ thế kỷ XV đã có lý khi nói rằng: “Hạnh phúc viên mãn là hạnh phúc người ta chia sẻ với nhau”.

Người Việt Nam ta nói: “Sống chết có nhau”, vì thế, kẻ sống người chết tuy có khuất hình khuất bóng, nhưng không xa cách và vẫn hiện diện bên nhau, trong yêu thương, tưởng nhớ, và trong những hành vi cụ thể, như đặt một tấm ảnh trên bàn thờ, sắp một đĩa trái cây, hay thắp một nén nhang.

Những cử chỉ đó có thể chưa phải là đã có tính chất tôn giáo theo quan niệm Tây Phương, nhưng đó ít ra cũng là bước đầu của tôn giáo, bởi vì dù sao niềm tin và những cử chỉ ấy cũng đã đặt con người vào trong tương quan với cái “bên kia” của cuộc đời.

Tưởng niệm người chết, tìm gặp người khuất bóng, bằng cách thả hồn vào thế giới thiêng liêng huyền nhiệm, đã là một cách khẳng định rằng hiện hữu con người không giới hạn trong cuộc sống hiện tại, trái lại, cái chết đưa con người vào một kiếp sống mới, vào một cách thức hiện hữu mới, đó là hiện hữu trong cõi linh thiêng, trong cuốc sống nếu không phải là của thần linh, thì ít ra cũng có cái gì đó là thiêng liêng, đáng kính, đáng sợ. Và sự kính sợ là biểu hiện đầu tiên của thái độ tôn giáo.

Ðây không phải là sự sợ hãi như khi ta đứng trước một nguy cơ hại đến tính mạng, như sợ hùm sợ cọp, mà là thái độ tôn kính trước một cái gì huyền bí, linh thiêng, đó là niềm kính sợ của ông Môsê đứng trước hiện tượng lạ lùng trên núi Xinai (x. Xh 3,6), hay của ông Phêrô đối diện với Ðức Giêsu sau mẻ cá lạ lùng (x. Lc 5,8-10).

Người ta sợ người chết. Có thể trước tiên là sợ xác chết. Xác chết là một sự hiện diện không hiện diện của một con người. Người ấy có đấy nhưng im lặng và trong một trạng thái phi lý, vì chỉ là một cái xác vô hồn. Cái xác vô hồn ấy nhắc nhở mỗi người trông thấy phải nghĩ đến số phận tương lai của mình. Nỗi sợ xác chết đưa đến nỗi sợ mình phải chết, phải trở thành xác chết. Nhưng khi xác chết không còn đó nữa, thì người chết lại làm cho chúng ta có thể sợ hãi về sự vắng bóng của họ: người chết đã khuất bóng, không còn ai trông thấy nữa, nhưng người chết vẫn như ẩn hiện đâu đây.

Ta không thấy họ, không biết gì về họ nữa, nhưng có thể là họ vẫn thấy ta, vẫn biết ta làm gì, nghĩ gì và có thái độ nào đối với họ. Và điều đó làm cho ta phải kính sợ họ. Như vậy là người chết đưa chúng ta vào cõi vô hình, vào trong thế giới nếu chưa phải là siêu nhiên, thì cũng chẳng còn là tự nhiên, bình thường.

Ðó có lẽ là kinh nghiệm đầu tiên mà con người có thể có đối với cái được gọi: “thế giới bên kia”, hay “cõi âm”, âm phủ”. Để rồi từ đó đi xa hơn tới thế giới của các vị thần. Trước tiên là các bậc anh hùng. Những người có công với xã hội, những con người phi thường, xuất chúng.

Rồi từ đó, con người đi xa hơn hơn nữa. Lên cao hơn nữa tới chốn cao xanh, siêu nhiên, huyền bí, cõi linh thiêng của thần thánh. Nơi Ðấng Cao Cả, Ðấng Chí Tôn, Thượng Ðế ngự trị.

Gia đình Công Giáo có được lập bàn thờ gia tiên, nhang đèn, van vái hay không?

Ðạo Ông Bà không những chẳng đối nghịch hay là một cản trở đối với Ðạo Thiên Chúa. Mà còn là một điểm tựa, một bước khởi đầu thuận lợi. Là một lối đi dễ dàng và gần gũi nhất có thể đưa ta vào Ðạo Thiên Chúa.

Tình yêu đối với ông bà cha mẹ tổ tiên, không làm chúng ta cách tình yêu đối với Chúa. Mà còn đặt chúng ta vào trong tương quan với “Thiên Chúa. Là nguồn gốc mọi gia tộc trên trời dưới đất” vậy.

Theo Tác giả: Linh Mục Thiện Cẩm OP – Sưu tập trên trang web: http://gxdaminh.net/thanh-martino/2981-tu-eao-ong-ba-den-eao-thien-chua.html


Website: www.banthochua.net - FB: banthochua.net
Cửa hàng bàn thờ Thiên Chúa, Công Giáo - Hồng Ân
Khu làng nghề Kiên Lao - Xóm 5 - Xuân Tiến - Xuân Trường - Nam Định
Hotline: 091 167 3366 - Zalo/facebook: 090 157 5333 - Email: banthochua@gmail.com

Trả lời

Close Menu

Gọi ngay

×
×

Cart